Voor de één is het de normaalste zaak van de wereld, voor de ander nog altijd een bewuste keuze. De fietshelm: in de topsport onmisbaar, maar in het dagelijks leven nog lang niet ingeburgerd. We spraken twee atleten uit totaal verschillende disciplines, Harrie Lavreysen (baanwielrenner) en Sietse van Berkel (BMX flatland), over risico, cultuur en verantwoordelijkheid.

Hoewel hun sporten nauwelijks met elkaar te vergelijken zijn, is één ding duidelijk: wie dagelijks met snelheid en controle bezig is, kijkt anders naar veiligheid.

“Je denkt er niet eens over na”

Voor baanwielrenner Harrie Lavreysen is de helm geen discussiepunt. Sterker nog: het is zo vanzelfsprekend dat hij er nauwelijks bij stilstaat.

“Op de baan ga je met hoge snelheid en dan is bescherming cruciaal. Je denkt er niet eens over na, het hoort er gewoon bij.”

Met twintig wereldtitels en vijf olympische gouden medailles weet Lavreysen als geen ander wat er op het spel staat. In een sport waar alles draait om explosiviteit en milliseconden, is er geen ruimte voor twijfel, en dus ook niet voor risico zonder bescherming.

Die mindset neemt hij ook mee naar het dagelijks leven.

“Omdat ik gewend ben om altijd met helm te rijden, voelt het logisch om ook daarbuiten na te denken over veiligheid.”

 

Vrijheid versus risico

Sietse van Berkel is Europees kampioen BMX Flatland. Zijn discipline speelt zich af op vlakke ondergrond, zonder obstakels, een soort breakdance op de fiets. Binnen die discipline is een helm niet de standaard.

“Het risico is relatief laag. Je blijft dicht bij de grond en werkt in een gecontroleerde omgeving.”

Toch betekent dat niet dat hij het belang van bescherming onderschat. Integendeel: in andere BMX-disciplines en tijdens zijn workshops is een helm voor hem én zijn cursisten juist vanzelfsprekend. Hij weet uit ervaring hoe snel een ongeluk grote gevolgen kan hebben, en hoe een helm daarin het verschil kan maken tussen lichte en zware gevolgen.

“Je hoeft risico’s niet uit de weg te gaan, maar doe wel het minimale om jezelf te beschermen.”

 

De invloed van cultuur

Waar Lavreysen de helm ziet als logisch onderdeel van fietsen, merkt Van Berkel dat cultuur een grote rol speelt bij het dragen van een fietshelm, zeker in Nederland.

“In Nederland draagt men meestal geen helm bij dagelijkse ritjes. Je waant je veilig en het is gewoon nog niet de norm.”

Dat verandert zodra je de grens over gaat.

“In het buitenland draag ik sneller een helm, omdat het verkeer daar onvoorspelbaarder is.”

Die tegenstelling laat zien dat de keuze voor een helm lang niet altijd puur rationeel is. Gewoonte, omgeving en sociale norm wegen zwaar mee.

“Maak het niet moeilijk”

Beide renners zijn het uiteindelijk verrassend eens als het gaat om hun boodschap aan jongeren.

Van Berkel: “Doe gewoon normaal, zet een helm op en maak het niet moeilijker dan het is.”

Volgens hem weten jongeren heus wel dat een helm veiliger is, maar laten ze zich tegenhouden door wat “cool” is. Juist daar zit volgens hem de sleutel: hoe vaker het gebeurt, hoe normaler het wordt.

Lavreysen sluit zich daarbij aan, maar kiest een iets andere insteek:
“Zie het niet als iets ‘stoms’, maar als iets slims. Net als in de sport: je wilt gewoon goed beschermd zijn.”

 

Van topsport naar dagelijks leven

Wat deze twee verhalen samen duidelijk maken is dat ervaring met risico je blik verandert. Waar topsporters geen seconde twijfelen over bescherming, is het in het dagelijks leven nog vaak een afweging.

Maar misschien hoeft die afweging er helemaal niet te zijn.

Of je nu op olympisch niveau sprint of rustig door de stad fietst: een helm kan het verschil maken. En zoals beide renners benadrukken: het is geen grote moeite. Of, in de woorden van Van Berkel:

“Je hoeft risico’s echt niet volledig uit de weg te gaan. Maar doe het minimale om jezelf te beschermen en zet gewoon die helm op.”